07 Lut

Grodzisko w Domaradzu

Grodzisko w Domaradzu

 Grodzisko w Domaradzu. Wiele się przez wieki zmieniło w Domaradzu ale przyroda pozostała  ta sama i jak przed wiekami potrafi zachwycić. Wzgórza, potoki, debrze. To one, niemi świadkowie, mogą nam dziś opowiedzieć historię tego miejsca. Obserwowały jak człowiek upadał ,  podnosił się, żył między piekłem a niebem. Mogą nam opowiedzieć jak człowiek zmęczony wędrówką wynalazł w końcu rolnictwo i  zakładał stałe siedliska. Z czasem puszcze karpackie zostały wycięte. Ale nazwy gór i wzniesień  pozostały i dziś mogą być drogowskazami  pozostawionymi dla nas przez pierwszych mieszkańców tych ziem. Jasna góra,  Góra Chyb/Hyb, góra Grodne, wzgórze Parnas. Te nazwy były pierwszymi poszlakami, które doprowadziły mnie do wniosku,  że w Domaradzu mogło istnieć wczesnośredniowieczne grodzisko. Pierwsza zainteresowała mnie nazwa góry Hyb/Chyb.  Góra o takiej nazwie znajduje się również około 40 kilometrów od Domaradza w pobliżu miejscowości Aksmanice. Mapa z portalu /http://mapire.eu/en

Grodzisko w Domaradzu, kochamdomaradz , domaradz

Znajduje się tam poświadczone średniowieczne  grodzisko.

Grodzisko w Domaradzu, aksmanice We wcześniejszym wpisie postawiłem hipotezę, że nazwa góry Chyb/Hyb pochodzi od staropolskiego słowa „Chybać” (czyli poruszać, chwiać się, mijać, pomijać a po słowacku pohyb-  to ruch) i jest związana z ruchem słońca w czasie przesilenia jesiennego i wiosennego. Stojąc wtedy w grodzisku Domaradz i obserwując horyzont widzimy  jakby słońce wspinało się, (mijało, pomijało, kołysało się)  po zboczach góry Chyb/Hyb.

Grodzisko w Domaradzu

To samo zjawisko w czasie równonocy można zaobserwować również stojąc w grodzisku Aksmanice.

Grodzisko w Domaradzu, domaradz, kochamdomaradz

Widok na grodzisko Aksmanice z innej perspektywy.

Grodzisko w Domaradzu, aksmanice Z kolei nazwa góry Grodne (obecnie Strzałówka) może opowiedzieć nam historię pierwszej osady.  Słowo gród zgodnie z jego etymologią oznacza przede wszystkim miejsce sztucznie zagrodzone w celach obronnych. Stąd zarówno pojęcie to obejmuje ściśle wojskowe czy schroniskowe urządzenia obronne, jak też wieś, miasto, czy ośrodek administracyjny przystosowany do obrony. Nie opodal szczytu  Grodne jest również przysiółek o tej samej nazwie co sugeruje, że to właśnie w tych miejscach mógł być zlokalizowany pierwotnie gród Domaradz.

Grodzisko w Domaradzu, góra grodne

Grodzisko w Domaradzu położone jest w osi wschód-zachód.

Grodzisko w Domaradzu, góra hyb

Poniżej zrzut ekranu z programu QGIS z warstwą LIDAR-ową zbocza góry Chyb/Hyb.   Obraz jest trójwymiarowy, doskonale widoczne są wszelkie wzniesienia i zagłębienia terenu z dokładnością do około 15-30 centymetrów. Widać więc nawet to, co na żywo w lesie jest trudne do zobaczenia gołym okiem. To co widzimy na zdjęciu poniżej  z pewnością nie jest dziełem przyrody. Widać tu działalność człowieka.  Kształt, który możemy zaobserwować przypomina grody usytuowane w dzisiejszej  Słowacji. Być może więc,  grodzisko należało do pierwszego państwa Chrześcijańskiego w tej części europy Wielkiej Morawy.  Chrześcijaństwo przyjęło ono już w 822 roku. Znaczyło by to, że mieszkańcy Domaradza przyjęli chrześcijaństwo 100 lat wcześniej niż Polanie z Wielkopolski. Szczególnie uderzające podobieństwo grodziska w Domaradzu jest do  Veľkomoravské hradisko Zvolen i Ducové. Od strony wschodniej grodziska widoczny jest zarys wału być może o budowie skrzyniowej. Widoczny też jest zarys ostrokołu, który otaczał gród.

Grodzisko w Domaradzu, kochamdomaradz

Miejsce które wybrano pod założenie grodu w Domaradzu nie jest przypadkowe. Jak widać posiada naturalne warunki obronne. Lokowane zostało na cyplu, który z dwóch stron otoczony jest naturalną stromizną i potokiem.

Grodzisko w Domaradzu, kochamdomaradz, domaradz

 Jestem tylko pasjonatem historii  i wszystko to co napisałem należy traktować jako hipotezę. Mogą potwierdzić ją lub obalić jedynie badania archeologiczne.  Czy było to grodzisko Wielkomorawskie, Piastowskie  czy Celtyckie nie jestem w stanie rozstrzygnąć. Nie jest dla mnie ważne również czy było to grodzisko chrześcijańskie czy pogańskie. Z pewnością mieszkali tam indoeuropejczycy, których jesteśmy spadkobiercami. Ważne to co łączy a nie to co dzieli ludzi.  Ważna jest historia i pogłębienie wiedzy, o miejscu w którym się mieszka. Uważam, że poznanie własnej historii ma elementarne znaczenie a przekaz dziedzictwa kulturowego jest podstawowym warunkiem trwania każdej kultury. Przekazywanie dziedzictwa kulturowego polega na pokazywaniu odrębności własnego środowiska w kontekście różnorodności jako bogactwa życia społecznego. Poprzez przybliżanie historii pokazujemy również takie wartości jak: Bóg, życie, tolerancja, patriotyzm, piękno, sprawiedliwość i odpowiedzialność. Pogodzenie tych postaw leży w nauczaniu , uświadamianiu w procesie edukacji całej skomplikowanej hierarchii wspólnot, w której uczestniczy każdy człowiek. Wspólnoty te to: wspólnota rodzinna, wspólnota religijna,  wspólnota lokalna – mała ojczyzna, region, naród i wreszcie wspólnota światowa. Tak jak pisałem we wcześniejszym wpisie  o swojej hipotezie poinformowałem konserwatora zabytków.

Zamierzam również stworzyć wirtualne grodzisko w celu spopularyzowania historii Domaradza. Krótki filmik, na którym można obejrzeć postęp prac nad tym projektem.

Wcześniejsze wpisy o Domaradzu:

Czy w Domaradzu istniało wczesnośredniowieczne grodzisko

O górze Hyb w Domaradzu

Co oznacza słowo Domaradz

 

 

 

11 Wrz

Jesień coraz bliżej

Jesień coraz bliżej

Jesień coraz bliżej. Z dnia na dzień  słońce na niebie gości coraz krócej. Zbliżają się nieuchronnie zimne poranki. Na pocieszenie jednak  jesień przyniesie nam kosze pełne darów 😉 W tym roku olbrzymie i przepiękne dynie. Okaz na zdjęciu wysoki jest na około 60cm.
Jesień coraz bliżej, dynia, kochamdomaradz, domaradz

Obrodziły nam również słoneczniki.

Jesień coraz bliżej, domaradz

Niedługo zaczniemy zbiory bo mamy ptasią konkurencję, która również przepada za nasionkami.

Jesień coraz bliżej, słoneczniki

Na Podkarpaciu pogoda dopisała i nasze ostre papryczki żeby uzyskać ognisty kolor nie  potrzebowały  nawet tunelu z folii. Wystarczyło słońce 😉

Jesień coraz bliżej, papryczka ostra

jesień nie musi wcale oznaczać pożegnania z kolorowymi kwiatami.

Jesień coraz bliżej, domaradz

W naszym ogrodzie dalej jest kolorowo 😉

Jesień coraz bliżej

Cieszymy się pięknem malw i aksamitek

Jesień coraz bliżej, kochamdomaradz, malwa